Cadeauhulp
Edelstenen en betekenis

Geboortesteen januari: granaat is veel meer dan alleen dieprood

Granaat is de geboortesteen van januari. Je denkt aan wijnrood, maar deze steen bestaat ook in smaragdgroen en mandarijnoranje.

Geboortesteen januari: granaat is veel meer dan alleen dieprood
Foto: Ömer Evren via Unsplash

In het kort

De geboortesteen van januari is de granaat. De bekendste kleur is dieprood, maar granaat is eigenlijk een hele familie mineralen met ook groene, oranje en roze leden. Met een hardheid van 6,5 tot 7,5 is hij geschikt voor ringen, als je hem een beetje ontziet. Er is geen officieel alternatief voor januari: op zowel de moderne als de traditionele lijst staat granaat.

Jarig in januari? Dan heb je een geboortesteen die stiekem een van de veelzijdigste van het jaar is. De geboortesteen januari zie je meestal als een donkerrode steen, en zo zien de meeste granaten in sieraden er ook uit. Maar onder dezelfde naam valt ook een groene steen die duurder kan zijn dan een smaragd. Pak je jas: we gaan op kleurenreis.

Granaat is een familie, geen steen

Zie granaat als een grote familie waarin iedereen hetzelfde skelet heeft, maar net een ander gezicht. “Granaat” is een verzamelnaam voor mineralen met dezelfde kristalbouw en een iets andere samenstelling, en daardoor verschillen de kleuren enorm. De naam komt vermoedelijk van het Latijnse granatum, granaatappel, omdat kleine rode granaatkorrels op de pitten van die vrucht lijken.

Soort Kleur Bekend van
Pyroop Bloedrood, soms met bruine zweem De klassieke Boheemse granaat uit Tsjechië
Almandien Donkerrood tot paarsrood De meest voorkomende granaat in sieraden
Rhodoliet Framboosroze tot paarsrood Een mengvorm, helderder en lichter dan almandien
Spessartien Oranje, ook wel “mandarijngranaat” Onder meer Namibië en Nigeria
Tsavoriet Helder groen Kenia en Tanzania
Demantoïde Geelgroen met veel vuur Oorspronkelijk de Oeral in Rusland

Een echt blauwe granaat is het buitenbeentje dat bijna niet bestaat. Er zijn zeldzame kleurwisselende granaten die bij bepaald licht blauwig ogen, maar die kom je in een gewone winkel niet tegen.

Hoe hard is granaat, en kan hij in een ring?

Kort antwoord: ja, met een beetje beleid. Granaat scoort 6,5 tot 7,5 op de schaal van Mohs, afhankelijk van de soort, en zit daarmee in de buurt van kwarts. In een ring houdt hij het jarenlang uit, maar na verloop van tijd kunnen de randen van de facetten wat dof worden van kleine tikjes. Een zetting met een randje metaal eromheen (een kastzetting) beschermt beter dan vier dunne griffen. Draag je hem elke dag, doe hem dan af bij sporten, tuinieren en schoonmaken. Goed nieuws voor wie weleens tegen een deurpost aan zwaait: granaat heeft geen splijtvlak, dus van één klap breekt hij niet zo snel.

Waar komt granaat vandaan?

Granaat is allesbehalve kieskeurig en wordt op heel veel plekken gevonden. Rode granaten komen onder meer uit India, Sri Lanka, Madagaskar, Mozambique en Brazilië. De Boheemse pyroop uit Tsjechië was in de negentiende eeuw razend populair: complete broches en halssnoeren vol kleine rode steentjes, dicht op elkaar gezet. Die stukken zie je nog regelmatig bij antiekhandelaren. Groene tsavoriet werd pas eind jaren zestig gevonden in Oost-Afrika.

Drie edelstenen in verschillende kleuren op een wit oppervlak
Granaat bestaat in meer kleuren dan alleen dieprood. Foto: sameer Ali via Unsplash

Betekenis en overlevering

Granaat heeft een trouwe reputatie: van oudsher wordt hij gezien als steen van bescherming en trouw. Volgens een vaak herhaald verhaal droegen reizigers in de middeleeuwen een granaat om veilig thuis te komen. Ook het idee van vriendschap en loyaliteit kleeft aan deze steen, wat hem tot een populair cadeau tussen vrienden maakt. Zie het als symboliek: er is geen bewijs dat een steen je beschermt, maar een sieraad dat je aan iemand doet denken heeft wel degelijk waarde.

Zo kies je een mooie granaat

  • Let op de helderheid van de kleur. Veel goedkope almandien is zo donker dat hij bij binnenlicht bijna zwart lijkt. Een lichtere rhodoliet of een kleinere steen houdt meer gloed.
  • Kies de slijpvorm bij de kleur. Donkere stenen komen vaak beter uit als ze ondieper zijn geslepen of als cabochon.
  • Vraag naar de soort. “Granaat” zegt weinig. Tsavoriet en demantoïde zijn veel zeldzamer en duurder dan almandien.

Onderhoud

Granaat is gelukkig geen diva. Lauw water met een druppel afwasmiddel en een zacht tandenborsteltje is genoeg. Een ultrasoon reiniger kan meestal, behalve bij demantoïde of stenen met veel insluitsels. Bewaar granaat apart van diamant, saffier en robijn, want die zijn harder en kunnen hem krassen. Meer algemene tips staan in ons stuk over sieraden schoonmaken.

Geboortesteen januari op de moderne en traditionele lijst

Wie in januari jarig is, hoeft niet te kiezen. Granaat staat op elke lijst die juweliers gebruiken, en ook in de oude Europese lijsten van vóór 1912 stond hij al bij januari. Samen met amethist voor februari is het de meest stabiele maandsteen die er is.

Lijst Steen voor januari
Modern (Jewelers of America, nu) Granaat
Traditioneel (Amerikaanse lijst van 1912) Granaat
Brits (National Association of Goldsmiths, 2013) Granaat
Oudere Europese lijsten Granaat

Wil je toch iets anders dan dieprood, dan blijf je gewoon binnen de familie: een groene tsavoriet of oranje spessartien is net zo goed de geboortesteen van januari. Alle maanden en lijsten naast elkaar vind je in het overzicht van de geboortestenen per maand en hun lijsten.

Cadeau-ideeën met granaat

Januari valt net na de feestdagen, dus een granaat is een mooi excuus om de winter nog even warm te houden. Denk aan:

  • een fijne ketting met een kleine rode steen, die je kunt layeren met andere kettingen;
  • een vintage Boheemse granaatbroche, voor wie van oude sieraden houdt;
  • een smalle stapelring met een rij kleine granaten, die je combineert met andere ringen (zie ringen stapelen);
  • groene tsavoriet-oorknopjes voor iemand die rood te voor de hand liggend vindt.

Voor kinderen of kleinkinderen geboren in januari past een granaat ook goed in een familiesieraad, zie geboortesieraden.

Granaat of robijn?

Op het eerste gezicht lijken ze verdacht veel op elkaar. Robijn is veel harder (9 op de schaal van Mohs) en meestal veel duurder. Granaat heeft vaak een iets warmere, bruinere of paarsere toon. Twijfel je bij een antiek stuk van oma? Laat het dan bekijken door een gemmoloog. Over robijn lees je meer bij de geboortesteen van juli. Zin in de andere elf maanden? Het overzicht vind je bij geboortestenen per maand, en meer over edelstenen op onze edelstenen-pagina.

Veelgestelde vragen

Welke edelsteen hoort bij de maand januari?

De granaat. Zoek je op geboortesteen januari, geboorte steen januari of januari geboortesteen, dan kom je steeds bij dezelfde steen uit: de moderne, de traditionele en de Britse lijst noemen alle drie granaat. Rood is het bekendst, maar groene en oranje granaat tellen net zo goed.

Welke kleur heeft de geboortesteen van januari?

Meestal donkerrood. Granaat bestaat ook in groen (tsavoriet, demantoïde), oranje (spessartien) en roze tot paars (rhodoliet). Alleen echt blauw kom je vrijwel niet tegen.

Is granaat een dure steen?

Rode almandien en pyroop zijn betaalbaar en ruim verkrijgbaar. Zeldzame soorten als tsavoriet en demantoïde kunnen per karaat juist flink duur zijn.

Heeft januari een alternatieve geboortesteen?

Niet op de officiële lijsten. Zowel de moderne als de traditionele lijst noemt alleen granaat. Wie een andere kleur wil, kan wel binnen de granaatfamilie kiezen.

Kan ik een granaatring elke dag dragen?

Ja, met wat zorg. Met 6,5 tot 7,5 op de schaal van Mohs is hij redelijk hard. Doe hem af bij zwaar werk en kies het liefst een beschermende zetting.

Jordi Kuijlenburg
Jordi Kuijlenburg

Jordi maakt al jaren online magazines en platforms in de mediawereld. Op ikbensieraden.nl schrijft hij over alles wat glimt en tikt, van zilveren oorbellen tot automatische horloges. Zijn doel: dat jij met een gerust hart kiest, ook als het om een cadeau gaat en je eigenlijk geen idee hebt waar je moet beginnen.

LinkedIn